Vertalen in cijfers

Met circa 260 miljoen sprekers is het Portugees een van de grootste talen ter wereld en wordt het op bijna elk continent gesproken. Toch is het aantal vertalingen uit het Portugees in het Nederlands relatief laag. Voor mijn scriptie ‘Salazar, de pannenlikker’, die ik voor de onderzoeksmaster Literair Vertalen aan de Universiteit Utrecht heb geschreven, heb ik o.a. onderzoek gedaan naar boekvertalingen die uit het Portugees zijn vertaald en in het Nederlandse taalgebied zijn verschenen. Ook na mijn studie zet ik dit onderzoek door.

Wist je dat…

De oudste gevonden vertaling dateert uit 1595, de meest recente uit 2020. In totaal heb ik 454 vertalingen van Portugeestalige boeken in het Nederlands gevonden. Veruit de meeste titels komen uit Brazilië (218) en Portugal (194). Slechts een zeer klein percentage van alle uit het Portugees in het Nederlands vertaalde boeken komt uit andere Portugeessprekende landen zoals bijvoorbeeld Mozambique (17), Angola (15) en Kaapverdië (4). De laatste jaren is te zien dat er meer Braziliaanse werken worden vertaald en uitgegeven dan ooit tevoren.

Twee decennia in vergelijking

Tien jaar geleden kwam meer dan de helft van oorspronkelijk Portugeestalige werken in Nederlandse vertaling uit Portugal, maar langzaamaan is een verschuiving te zien. Toch wil die toename niet zeggen dat ook het totale aantal vertalingen uit het Portugees toeneemt. Sterker nog, het neemt licht af. Tussen 2001-2010 werden 106 boeken uit het Portugees in het Nederlands vertaald, tussen 2011-2020 waren dat er maar 99. Wat nog altijd bijzonder blijft, is dat maar een fractie uit andere landen komt, zoals Angola en Mozambique, en ook dat aantal loopt terug. Tussen 2001 en 2010 werden bijvoorbeeld 8 Angolese titels vertaald, het afgelopen decennium waren dat er nog maar 3.

Genres

Het overgrote merendeel betreft fictie, bijna 70%, naast poëzie (11%), non-fictie (11%), kinder- en jeugdliteratuur (7,5%) en een enkel theaterstuk.

Auteurs

Opmerkelijk is dat van de vertaalde auteurs 78% man en 22% vrouw is. Ook gekeken naar het aantal vertaalde titels liggen deze marges ver uit elkaar: maar 15% van al deze vertaalde titels werd geschreven door vrouwen. Nog opvallender is echter dat vertalingen binnen het genre kinder- en jeugdliteratuur (KJL) voor het grootste deel door vrouwen is geschreven. 

Fernando Pessoa is de meest vertaalde Portugeestalige auteur in het Nederlands. In 2020 verschenen zelfs twee nieuwe vertalingen van deze befaamde auteur (van Michaël Stoker en Harrie Lemmens). In de galerij zie je een top (der)tien. Opvallend is dat er maar één vrouw tussen staat. Twee jaar geleden was dat er niet een! De herontdekking van Lispector, mede dankzij o.a. Benjamin Moser, heeft wel degelijk verschil gemaakt.

Bij deze analyse is gekeken naar vertalingen die in boekvorm zijn uitgegeven tot en met november 2020. Voor zo ver bekend zijn nog geen Portugeestalige non-binaire auteurs in het Nederlands vertaald, om die reden wordt hier enkel over mannelijke en vrouwelijke schrijvers gesproken. Bloemlezingen en vergelijkbare bundels van verschillende auteurs zijn niet in elke grafiek of berekening meegenomen. Aan deze gegevens kunnen geen rechten worden verleend. Deze pagina is voor het laatst bijgewerkt in november 2020. Neem voor meer informatie contact op.

Share